|
YS% ,xld m%cd;dka;s%l iudcjdoS ckrcfha miajeks úOdhl ckdêm;sjrhd jq uyskao
rdcmlaI ue;s;=ud 2010 jif¾ fkdjeïn¾ ui 19 jk Èk fojk jrg o ckdêsm;s moúfha jev
Ndr .;af;ah' Tyq m<uq j;djg ckdêm;s Oqrhg m;aùu i|yd ,nd.;a nyq;r Pkao ixLHdj
jq 11842749 wNsNjñka Pkao 6015 934la ,nd fojeksjr ckm;s Oqrhg m;aùfuka udi follg
miq meje;ajq md¾,sfïka;= ue;sjrKfha§ ;u mlaIhg úYsIag chla ,nd§ug ;u m%:u úOdhl
ckdêm;s Oqrfhaos Tyq foaYmd,k b;sydifha jd¾;djla ;eîh' ms<sfj<ska 2010 ckjdß
yd wfma%,a udij, meje;ajq ckdêm;sjrKfha§ yd md¾,sfïka;= ue;sjrKfha§ Tyqf.a
id¾:l;ajh meñKsfha Tyq kdhl;ajh ÿka tlai;a ck;d ksoyia ikaOdkh u.ska m<d;a iNd
wgla ksh; f,i oskd .ekSfuka miqh' tlai;a ck;d ksoyia ikaOdkhg ±ka md¾,sfïka;=fõ
;=fkka follg jeä nyq;rhla we;' 2010 ckjdß 26 jeksod mej;s ckdêm;sjrKfhaÈ uyskao
rdcmlaI fojeks j;djg ckdêm;s Oqrhg f;aÍ m;aùfuka fmkqfKa fou< B<ula i|yd jq
úuqla;s fldá ixúOdkfha ^t,a'à'à'B&;%ia;jdofhka rg ksoyia lr rg idufha" jvd m%n,
m%cd;ka;%jdofha yd YS>% wd¾Ól ixj¾Okfha udj;g fhduq l< cd;sl kdhlhd f,i Tyqj
y|qkd .ksñka ck;dj Tyqg Pkaoh ÿka njh'
|
f;dr;=re iïmsKavkh |
| 1970 § md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;aùu' |
| 1994- 2001 ld,h ;=< lïlre yd jD;a;sh mqyqKq
weu;sjrhd f,i yd ëjr lghq;= weu;sjrhd f,i lghq;= lsÍu' |
| 2002 ud¾;= úmlaI kdhlhd njg f;aÍ m;aùu' |
| 2004 wfm%a,a 6 w.ue;s Oqrhg m;aùu' |
| 2005 fkdjeïn¾ 19 jeksod miajeks úOdhl
ckdêm;sjrhd f,i Èjqreï §u' |
| 2008 mej;s 15 jeks id¾la iuq¿fõ iNdm;s Oqrh
±Íu' |
| 2010'01'26 oS Pkao 6015934la ,nd .ksñka
fojeks j;djg o ckdêm;s Oqrhg m;aùu' |
| fnÿïjd§ ;%ia;jdofha n,mEïj,g tfrys ;sia
wjqreÿ hqoaOh ksud lsÍug foaYmd,k kdhl;ajh ÿka m%:u kdhlhd ùu' |
| 2010 § reishdkq iuqydKavqfõ ck;d ñ;%;aj
iriúfha f.!rj wdpd¾h Wmdêhlska msÿï ,eîu' |
| 2010 - 2012 G 15
ys iNdm;s Oqrh ±Íu |
| 2011 § Ökfha îðx úfoia wOHdmk úYaj úoHd,fha
f.!rj wdpd¾h Wmdêhlska msÿï ,eîu' |
| 2009 fld<U úYajúoHd,fha wdpd¾h Wmdêh |
rdcmlaIf.a m<uq Oqrfha ih wjqreÿ ld,h ksud ùug jir follg fmr meje;ajqKq
ue;sjrKfha§ ,shdmÈxÑ jq Pkao odhlhska 14088500lf.ka 70] lg wdikak m%udKhla Pkaoh
m%ldY fldg ;snqKq w;r Tyq tu Pkaoj,ska 57'8] la Èkd .;af;ah'
Tyqf.a wdikaku
m%;sjdÈhd jq ysgmq hqo yuqodm;s fckrd,a ir;a f*dkafiald ,nd .;af;a 40'15]l Pkao
m%udKhls' f*dkafiald Pkao 4173185la ,nd .kakd úg rdcmlaI Pkao 6015934la ysñ lr
.;af;ah' uyskao rdcmlaI fojeks jr ckdêm;s moúhg m;ajqfKa 2009 uehs ui t,aààBh
mrdchg m;a lsÍfuka miq meje;ajq m%:u §m jHdma; ue;sjrKfhks' oYl follg;a jeä
ld,hlg miq rfÜ ish¨u fldgiaj, ck;djg iyNd.s ùug yelsjq m<uq ue;sjrKh fuhhs'
Bg fmr 2005 fkdjeïn¾ udifha§ mej;s ckdêm;sjrKfha§ uyskao rdcmlaI tlai;a ck;d
ksoyia ikaOdkfha wfmalaIlfhl= f,i ,xldfõ miajeks úOdhl ckdêm;sjrhd njg m;ajqfKa
Pkao 4887152la" tkï m%ldYs; Pkaoj,ska 50'29]la ,nd .ksñks' tys wdikakhg meñKs
Tyqf.a m%;s.dñhd jq tlai;a cd;sl mlaIh ksfhdackh l< rks,a úl%uisxy uy;d ,nd .;af;a
Pkao 4706366la" tkï m%ldYs; Pkaoj,ska 47'43]ls'
;u m%:u ckdêm;s Oqr ld,fha ih wjqreoao ksud ùug jir follg l,ska ckdêm;sjrKhla
le|ùug rdcmlaIg wjYH jqfKa iuia; YS% ,dxlSh ck;djf.ka jrula ,nd .ekSug Tyq ;=<
jq leue;a; ksidh' ulaksido Bg fmr 2005 meje;a jq ckdêm;sjrKfha§ W;=re yd
kef.kysr fou< ck;djg ckaoh mdúÉÑ lsÍug fkdyels úh' ukao tu fmfoiaj,ska
fndfydauhla md,kh lrñka úYd, jYfhka ikakoaOj isá t,aààBh Pkao j¾ckh lsÍug fou<
ck;djg wK ÿka ksidh' 1931 isg i¾j ck ckao n,h ;snq wdishdfõ merKs;u
ksfhdackd;aul m%cd;ka;%jdofha§ YS% ,xldj mqrd isák ish¨ cd;Skag fï ue;sjrKfha§
Tjqkaf.a Pkao n,h mdúÉÑ lsÍug ksoyi ,enqKs' t,a'à'à'B h mrdch lsÍu
Tyqf.a m<uq ckdêm;s Oqrfha isõjeks jif¾ uq,§ rfÜ iaffjÍNdjhg yd fN!ñl
wLKav;djg ;¾ckhla jq fnoqïjd§ ;%ia;jdofha n,mEïj,g tfrysj mej;=Kq ;sia wjreÿ
hqoaOhla ksud l< cd;sl kdhlhd f,i uyskao rdcmlaI kduh Y%S ,dxlSh b;sydifha
fkdueflk igykla ;eîh' Tyq f,dalfha l=ßre;u ;%ia;jd§ ixúOdkh mrdch lsÍug kdhl;ajh
ÿkafkah' ;%ia;jd§ka iuÕ igka úrduhla we;s lrk f,i cd;Hka;rfhka l< n,mEïj,g Tyq
hg;a jqfha ke;' Tyq rg tlu cd;sl Ochla hgf;a tlafiai;a lf<ah' w¨;a YS% ,dxlSh
cd;shla ;ekSug ixj¾Okh yd ixys|shdj hk folu fidhd hk w¨;a foaYmd,k oDIAáhla f.k
tñka rg mqrd m%cd;k;a%jdoh iy;sl lsÍug uy;a wfmalaId iys; jev ms<sfj<la ls%hdjg
kexùh' Tyq fojeks jrg;a ckdêm;s Oqrhg f;aÍ m;aùfuka fmkqfKa t,a'à'à'B h mrdch
lsÍug" ;%ia;jdoh uq,skqmqgd ±óug iy iduh kej; ia:dmkh lsÍug Tyq úiska ÿka
kdhl;ajh ck;dj ms<s.;a njh' t,aààBh mrdch lsÍug flreKq udkqIsh yuqoduh fufyhqug
tfrysj ke.=Kq cd;Hka;r n,mEu bÈßfha iDcqj isàug Tyq ;=< ;snq ffO¾hh ck;dj
wjfndaO lr .;af;ah' ysgmq weu;sjrfhl=" úmlaI kdhljrfhl=" md¾,sfïka;= iNslfhl="
kS;S{fhl=" udkj ysñlï ls%hdldßlfhl= yd jD;a;Sh iñ;s l%shdldßlfhla jk úOdhl
ckdêm;s uyskao rdcmlaI uy;d ck;djdÈ foaYmd,kfha §¾> iïm%odhhla iys; mjq,lska mej;
tkafkls' YS% ,xldfõ ol=fKa yïnkaf;dg Èia;s%lalfha oYl .Kkdjla ;siafia Tyqf.a
mjq, i;=j ;snq m%n, n,mEu úoyd olajñka uyskao rdcmlaI Tyqf.a mshd ã ' ta '
rdcmlaIf.ka miq 1970 § YS% ,xld md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;aúh'
ck;djf.a y~ w;sYh È<s|q njg m;a lrk ,o ol=fKa .eñ f.dúhkag y~la
foñka ì%;dkH wêrdcHjd§ md,khg tfrysj kef.ñka ;snq jHdmdrfha kdhlfhl= f,i 1930
oYlfha § yïnkaf;dáka rdcH uka;%K iNdjg f;aÍ m;ajq —reyqfKa isxyhd˜ hk úreodj,sh
,;a Tyqf.a uymamd jq ã'tï' rdcmlaI wdrïN l< ck;djd§ foaYmd,kfha iïm%odhhla
uyskao rdcmlaI bÈßhg /f.k wdfõh' ã'tï' rdcmlaI wekafoa .eñ ck;dj j.d lrk ,o l=rlalkaj,
meyeh .;a ÿUqre i¿jh' 1945 § Tyq yÈisfha ñh hk f;la tu f.dùkaf.a whs;Ska
fjkqfjka Tyq ksrka;r igka lf<ah '
.%dóh kdhl;ajh
ã'tï' rdcmlaIf.a ol=Kq .%dóh kdhl;ajfha;a" úreoaO;ajfha;a" n,dfmdfrd;a;=fõ;a"
ÿUqre i¿j Tyqf.a fidhqre ã'ta rdcmlaIg;a ysñ úh' ã'ta' f.a mßK;nj ffO¾hh yd m%n,
W;aidyh ksid Tyq .%dóh ck;djf.a wNsm%dh i|yd jev l< fndfyda ;¾ckj,g uqyqKq §fuka
m%isoaêhg m;aúh' 1948 ì%;dkHhskaf.ka ksoyi ,eîug fmr 1945 mej;s w;=re ue;sjrKfha§
;u fidhqrd f;aß m;ajQ rdcH uka;%K iNdfõwdikhg ks;r.fhka Tyq f;aÍ m;ajq w;r tys
lDIsl¾u yd bvï ms<sn| lñgq idudðlfhl= úh' bvï fkdue;s f.dùkaf.a wjYH;d yd
lDIsld¾ñl ixj¾Okh ms<sn| Tyq ;=< ;snq leue;a; u.ska ã'ta' rdcmlaI wdKavqjg wh;a
bvï wlalr mfya len,s .Kfka bvï wysñ f.dùkag ,nd§ug wkqkj jirlg nÿ §fï jHdmD;shla
bÈßhg f.k wdfõh' ueÈ wdodhï ,dNSka i|yd ta wdldrfhkau wlalr 10 isg 50 olajd bvï
len,s mejÍug Tyq ls%hd lf<ah' th YS% ,xldfõ ol=fKa ù iy fmd,a j.djkaf.a
wNsjDoaêhg fya;== úh'
1947 § YS% ,xldfõ m<uqjeks md¾,sfïka;=jg yïnkaf;dg Èia;s%lalfha fn,sw;a;
wdikfhka f;aÍ m;ajq Tyq tjl wdKavq mlaIh jq tlai;a cd;sl mlaIfha idudðlfhl= úh'
1951 § iudc m%cd;ka;%jd§ m%;sm;a;sj,g jeo.;alula ÿka YS% ,xld ksoyia mlaIh
msysgqùug kdhl;ajh ÿka wNdjm%dma; tia'ví'wd¾'ã' nKavdrkdhl iu. Tyq úmlaIhg udre
jqfKah' 1952 ue;sjrKfha§ Tyq tu wdikhu Èkd .;af;ah' 1956 § YS% ,xld ksoyia mlaIh
kdhl;ajh ÿka nKavdrkdhl uy;d w.ue;s f,i f;aÍ m;ajq ue;sjrKfha § kej;;a
md¾,sfïka;=jg Tyq f;aÍ m;aúh' 1959 § rdcmlaI uy;d lDIsl¾u yd bvï wud;Hjrhd f,i
f;aÍ m;aúh' 1959 iema;eñn¾ udifha§ w.ue;s nKavdrkdhlf.a >d;kfhka miq 1960 ud¾;=
ui meje;ajqKq md¾,sfïka;= ue;sjrKfha§ rdcmlaI mrdchg m;aúh' 1960 cq,s udifha
nKavdrkdhl uy;df.a ìß| isßudfjda nKavdrkdhl kdhl;ajh ÿka YS% ,xld ksoyia
mlaIfhka Tyq kej;;a fn,sw;a; wdikfhka f;aÍ m;aúh' md¾,sfïka;= lñgqj, ksfhdacH
iNdm;sjrhd jYfhka o bka wk;=rej ksfhdacH l;dkdhljrhd jYfhka o rdcmlaI f;aÍ m;aúh'
1965 § YS% ,xld ksoyia mlaIh tlai;a cd;sl mlaIhg mrdch fjoa§ foaYmd,k jdikdj
fjkia fjñka Tyq kej;;a mrdchg m;aúh' uyskaof.a uq,a wjÈh
uyskao rdcmlaI ifydaorhska yhfofkl=f.a yd ifydoßhka ;sfofkl=f.ka hq;= mjq,l
fojeks mq;= f,i 1945 fkdjeïn¾ 18 jeks od YS% ,xldfõ ol+Kq m<df;a ùrleáh kï .fï
bm§ nd, úfha isgu isxy, fn!oaO iïm%odhhg wkqj ye§ jevqfKah' ish mshd uymamd iy
foaYmd,khg o iqúfYaI jq ;u {d;S ifydaorhska m%:ufhka wOHdmkh yeoErE ol=Kq .d¨
k.rfha ßÉukaâ úoHd,fhka Tyqo wOHdmkh werUqfõ mjqf,a iïm%odhh úoyd olajñks' miqj
Tyq fld<U kd,kaod úÿy,ska o ;¾iagka úÿy,ska o wOHdmkh yeoEÍh' wk;=rej Tyq fld<U
kS;s úoHd,fha wOHdmkh yodrd 1977 fkdjeïn¾ ui kS;s{fhl= f,i Èjqreï ÿkafkah' Tyq
jeämqr Wkkaÿjla ±lajqfha udkj ysñlï kS;s lafIa;%hgh' ish isiq Èúh ;=<§ o ol=fKa
f.dú ck;dj iu. wLKavj in|;d meje;ajq Tyq l=Uqrg yd ck;djf.a lDIsld¾ñl Ôjk l%uhg
wuq;af;l= fkdùh' isiqfjla f,i Tyq fld<U .; l< ld,h YS% ,xldfõ m%n, jdudxYsl
jHdmdrhla mej;s iuhla ùu iu.ska uyskao o jdudxYsl yd /äl,a úfrdaO;d yd Woaf>daIK
jHdmdr fndfydauhlg odhl jqfhah' 1970 § YS% ,xld ksoyia mlaI idudclfhl= f,i
fn,s w;a; wdikfhka md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;a fjoa§ uyskaof.a jhi wjqreÿ 24ls' tjlg
md¾,sfïka;=fõ isá <dnd,;u uka;%Sjrhd jqfha Tyqh' uyskaof.a mshd 1947oS m%:ufhka
md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;aù 1965 § ñh hk f;la meje;ajq Pkao lsysmhl§ md¾,sfïka;=jg
f;aÍ m;ajqKq wdikhu uyskao o ksfhdackh lf<ah' 1977 isg 1994 olajd Tyq ;x.,a,
k.rh uq,a lr.ksñka kS;s{ jD;a;sfha fhÿfKah' tfia kS;S{fhl= f,i lghq;= lsÍfuka
1994 È Tyq wud;Hjrfhl= f,i m;a jk ;=reu ck;djg iómj Tjqkaf.a wjYH;d fukau ol=Kq
m<df;a ixj¾Ok wjYH;d y|qkd .ekSug Tyqg yels úh' 1977 tlai;a cd;sl mlaIfha
ch.%yKh;a iu. uyskaog Tyqf.a md¾,sfïka;= wdikh wysñ úh' 1989ka miqj iel iys; cku;
úpdrKhla u.ska tlai;a cd;sl mlaIh ;u Oqr ld,h jir yhlska È.=lr .ekSfuka miq
meje;ajqKq md¾,sfïka;= ue;sjrKfhaÈ iudkqmd;sl ksfhdackh hgf;a yïnkaf;dg
Èia;s%lalfhka Tyq kej;;a md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;ajq w;r 2005 fkdjeïn¾ udifha§
úOdhl ckdêm;sjrhd f,i md¾,sfïka;=fjka iuq.kakd f;lau Tyq ;u md¾,sfïka;= wiqk /lf.k
isáfhah'
mlaImd;S;ajh yd foaYmd,kh
m%;sm;a;shg;a mlaIhg;a ±lajq <eÈhdj uyskao rdcmlaIf.a foaYmd,k o¾Ykfha uqødj
úh ' fuysÈ Tyq wdrïN lsÍug Wmldr l< YS% ,xld ksoyia mlaIhg;a" wNdjm%dma;
tia'ví'wd¾'ã' nKavdrkdhl uy;df.a yd isßudfjda nKavdrkdhl ue;skshf.a kdhl;ajhg yd
Tyq ms<s.;a foaYmd,khg;a" úfYaI <eÈhdjla ±laùh' uyskao rdcmlaI nKavdrkdhl
ue;skshg yd YS% ,xld ksoyia mlaIhg w;sYh <eÈhdjla ±laùh' ish mshdf.a foaYmd,kfha§
jqjdla fukau uyskaof.a foaYmd,kfha ke.Sï yd neiSïj,g o Tyq YS% ,xld ksoyia
mlaIhg iïnkaO ù isàu yd thg ±lajq <eÈhdj fya;= úh' YsIH wjêfha ;reK foaYmd,k
ls%hdldßlfhl=j isáh§ mgka Èúh mqrdjg jfrl md¾,sfïka;= iNslfhl= f,i o jfrl leìkÜ
weu;sjrfhl= f,i o ;j;a jfrl w.ue;sjrfhl= f,i o Tyq isáfha;a j¾;udkfha rfÜ
ckdêm;sjrhd f,i Tyq isákafk;a" fï <eÈhdj iu.h'
YS% ,xld ksoyia mlaIh iuÕ yjq,a jq tlai;a ck;d ksoyia ikaOdkh 2004 wfm%,a uy
ue;sjrKfhka md¾,sfïka;=fõ nyq;r wdik ixLHdjla Èkd .ksoa§ uyskao rdcmlaI
w.ue;sjrhd jYfhka f;dard .kq ,enqfKa o mlaIhg Tyqf.a ;snq <eÈhdj ksidh' wk;=rej
Tyq YS% ,xld ksoyia mlaIfha fÊHIaG Wm iNdm;s ;k;=rg m;a lrkq ,eìKs' 2005 jif¾ YS%
,xld ksoyia mlaIfhka ckdêm;s wfmlaIlhd f,i uyskao rdcmlaIj f;dard .ekSug fya;=
jqfha o mlaIhg Tyq ;=< ;snq <eÈhdjh'
whs;sjdislï fjkqfjka ñksfila ;u jD;a;sfha wdrïNfha isgu rdcmlaI
lïlre whs;Ska iu.ska Tyqj y|qkajd foñka yd udkj ysñlï kdhlfhl= fjñka uOH
jdudxYsl foaYmd,k ia:djrhla wkq.ukh lf<ah' Tyq udkj ysñlï iïnkaOfhka ls%hdl<
md¾,sfïka;= uka;%S lKavdhfï m%uqL idudðlfhl= jq w;r 1988- 89 ld,fha tlai;a cd;sl
mlaI wdKavqj hgf;a udkj ysñlï ±ä f,i W,a,x>Kh jq ld, jljdkqfõ Tyq udkj ysñlï
wdrlaId lsÍfuys ,d Woaf>daIK lsÍug;a" udkj ysñlï ms<sn| .eg¨j cd;Hka;rhg f.k
hdug;a fmr u. .;af;ah' 1988 - 90 Oj, NSIKh f,i ye|skajq iufha w;=reoka
jqjkaf.a uõjre ixúOdk.; l< uõjrekaf.a fmruqfKys ffjoH ufkdardkS i¾jkuq;a;=
iu.ska uyskao kdhlfhl= f,i m%uqL;ajhg meñKsfhah' udkj ysñlï ms<sn|j Tyq ;nd we;s
jd¾;dj fjkqfjka l,algdfõ úYajd Ndr;S úYaj úoHd,h iïudk uydpd¾h moú kduh uyskao
rdcmlaIg msßkeóh'
tjl rchg tfrysj úfYaIfhka oreKq f,i ;¾ckhg ,laj ;snq ck;d m%cd;ka;%jd§
whs;sjdislï wdrlaId lsÍfuys ,d ck;dj tla /ia lsÍug Tyq úYd, N=ñldjla bgq lf<ah'
Tyq kdhl;ajh ÿka jHdmdr w;ßka ±jeka; f,i id¾:l jqfha fld<U isg ol=fKa mqcd N=ñh
jq l;r.u olajd md .ukska .sh úfrdaOd;aul mdo hd;%djh' w;s úYd, ck;d iyNd.s;ajhla
fuhg ,enqKs' 1994 wf.daia;= ui uy ue;sjrKfhka tlai;a cd;sl mlaI rch mrdch
lsÍug;a" wk;=rej tu jif¾u fkdjeïn¾ ui meje;ajq ckdêm;sjrKfhka YS% ,xld ksoyia
mlaIfha pkaÈ%ld l=udr;=x. ,xldfõ y;rjeks úOdhl ckdêm;s njg m;a lsÍug;a uyskao
úiska kdhl;ajh f.k ixúOdkh lrkq ,enq fjk;a uyck úfrdaO;d jHdmdr lsysmhlau moku
ieliSh'
1994 isg 2001 olajd uyskao rdcmlaI ckdêm;s l=udr;=x.f.a wud;H uKav,fha jfrl
lïlre yd jD;a;sh mqyqKq wud;Hjrhd f,i o jfrl ëjr lghq;= wud;Hjrhd f,i o lghq;=
lf<ah' lïlre weu;s Oqrh jvd;a fyd|ska fiajfhys fhoùug jD;a;Sh ix.ï ls%hdlrefjl=
f,i Tyq ;=< ;snq w;a±lSï Tyq m%fhdackhg .;a w;r rdcH yd fm!oa.,sl hk fowxYfhau
lïlre wdrjq,a úi|Sug Tyq iydh ÿkafkah' ckm;s l=udr;=x.f.a rchg Ndrÿka lïlre
m%{ama;sh ieliSfï§ jev lrk ck;djf.a .eg¨ ms<sn| Tyq ;=< ;snq ishqï wjfndaOh Tyqg
Wmldß úh' .ï uÜgñka jq mqyqKq uOHia:dk 300lg wêl ixLHdjla iu.ska jD;a;Sh mqyqKq
wêldßh ia:dmkh lrñka jD;a;Sh mqyqKq lafIa;%hg Tyq kj mKla f.k ÿkafkah' tu mqyqKq
wêldßh uyskao rdcmlaI ckm;s ùfuka wk;=rej úYajúoHd,hla njg m;a úh'
ëjr lghq;= wud;Hjrhd yeáhg uyskao rdcmlaI id.r úoHdj ms<sn| úYaj úoHd,hla wdrïN
l< w;r fjr<drlaIK tallhlao msysgqùh' rfÜ ëjr ck;dj i|yd ksjdi jHdmD;s Èh;a lsÍug
uyskao uq, msrefõh' th rfÜ ;ks wd¾Ól wxYhla i|yd jeäu ksjdi tall ixLHdjla iys;
tf;la flreKq úYd,;u ksjdi jHdmD;sh úh' th jeú,s wxYfha iïm%odhsl ksjdi l%uho
blauùh'
êjr lghq;= wud;H Oqrhg wu;rj Tyq udi ;=kla jrdh yd kdjql wud;H Oqrho bisÆfõh' tu
ld,h ;=< rfÜ wd¾Ól yd há;, myiqlï ixj¾Okfhys jvd jeo.;a jk mshjrhkaf.ka tlla jk
yïnkaf;dg kj jrdhla bÈlsÍu i|yd Tyq lghq;= wdrïN lf<ah' lsishï ld,hlg k;r ù ;snqK
o tys lghq;= úOdhl ckdêm;sjrhd f,i Tyqf.a khl;ajh hgf;a tu kj jrdfha m<uqjeks
wÈhr iïmQ¾K fldg we;s w;r fojeks wÈhf¾ lghq;= ±kgu;a wdrïN lr we;' Y%S ,xldfõ
ksoyia jrdhla f,i l%shd lsÍug kshñ; fuys bÈlsÍï iïmQ¾K jq miq th ol=Kq wdishdkq
l,dmfha kdjql l%shdldrlïj, flakaøh njg m;a jkq we;'
2004 wfm%a,a ui w.ue;sjrhd f,i f;aÍ m;a jq ;eka mgka udi 19lg miqj ckdêm;s f,i
f;aÍ m;a ùu olajd .; jq ld,h ;=< uyd ud¾. wud;H Oqrh bi,Sfï wjia:dj o uyskaog
ysñúh' rfÜ ud¾. ixj¾Okh lsßfuys ,d Tyq ;=< ;snq Wkkaÿj lemS fmkqfKa fuys§h'
ckdêm;sjrKh i|yd jq Tyqf.a m%;sm;a;s m%ldYfha ud¾. yd uyd ud¾. ixj¾Okh ms<sn|
wjOdkh fhduq lrñka —u. ke.=u˜ ixl,amh y÷kajd §ug uyd ud¾. wud;Hjrhd f,i ,;a w;a±lSï
Tyqg ufydamldÍ úh'
ckdêm;s f,i Tyq uyd ud¾. ixj¾Okh rdcH m%;sm;a;sfha jeo.;a wxYhla f,i È.gu
mj;ajdf.k hñka isáhs' rfÜ ud¾. cd,h w;s úYd, f,i j¾Okh yd kùlrKh lrñka isáhs'
kùk ud¾. ls'ó' 6000lg jvd bÈlsÍu yd kej; ieliSu" rg ;=< uyd ud¾. yd wêfõ.s
ud¾. ;ekSu" md,ï 12 lg jvd ls'ó' 6000 lg jvd ÿr jq kùk ud¾. o uyd ud¾. yd wêfõ.S
ud¾.o fod<ylg wêl md,ï o bÈlsÍu yd$fyda kej; ieliSu Tyq hgf;a isÿ flßK'
,xldfõ m<uq wêfõ.s ud¾.h fï jk úg;a újD; lr we;s w;r fld<U yd fjk;a m%Odk k.r hd
lrk wfkla wêfõ.S ud¾. fï jk úg bÈflfrñka mj;shs'
úOdhl ckdêm;sjrhd njg m;a jk f;la uyskao rdcmlaI jir 25 la ;siafia m,ia;Sk
iyfhda.S;dj i|yd YS% ,xld lñgqfõ iNdm;sjrhd f,i o lghq;= l< w;r iaffjÍh m,ia;Sk
rdcH rduqjla ;=< ueofmrÈ. .eg¨jg iduldó úi÷ula fiùfuys ,d ksrka;rfhka úYd, Wkka¥jla
±laùh'
ckdêm;s Oqrh olajd
uyskao rdcmlaI Y%S ,xldfõ ckdêm;s Oqrh olajd meñKs .uk b;d È.= jqjls' Tyqf.a
foaYmd,k mlaIhg;a tys kdhl;ajhg;a ukd <eÈhdjla olajñka yd foaYmd,kfha ye,
yemamSïj,g uqyqK foñka fmdÿ ck;dj iu. yd fmdÿ ck;dj i|yd jev lrñka meñKs oYl
lsysmhl .uka uÕla Tyqg we;' wdKavqfõ Tyqg ;snq wud;H moúfhka miqj 2001 foieïn¾
Y%S,ksmh mrdch fjñka th úreoaO mlaIh njg m;afjoa§ 2002 u¾;= Tyq úmlaI kdhlhd njg
m;aúh' wdKavq mlaIfha;a"úmlaIfha;a isáïka md¾,sfïka;=j ;=< tf;la ,nd ;snq w;a±lSï
fuu úmlaI kdhl ;k;=r fj;g Tyq /f.k wfõh'
tlai;a ck;d ksoyia ikaOdkh ^tcksi& ch.%yKhg m;a jq 2004 wfm%a,a ue;sjrKfhka miqj
pkaøsld l=udr;=x. ckdêm;s;ajh oroa§ Tyq rfÜ 13 jeks w.ue;sjrhd f,i m;a jq w;r
foaYmd,k úreoaOjd§;ajh j¾Okh jq tu ld,fhys Y%S','ks'm'fha yd tys ñ;=re mlaIj,
ke.au i|yd l%shd l< m%Odk foaYmd,k ixúOdhlfhl= o úh'
fYa%IaGdêlrKfha kshufhka ckdêm;sjrKh jirlska bÈßhg f.k th 2005 fkdjeïn¾ ui
mj;ajoa§ tjl mlaIfha fcHIaG Wm iNdm;sjrfhl=j isá uyskao rdcmlaI 2005 fkdjeïn¾ 17
mej;s ckdêm;sjrKh i|yd Y%S,ksmfha ckdêm;s wfmalaIlhd f,i f;darkq ,eìKs’'
foaYmd,k mlaI yd fjk;a ck;d jHdmdr 25 la iy uyskaof.a tu wfmalaIl;ajh wkqu; l<y'
uyskaog ckdêm;sOqrhg m;aùu i|yd ,xldfõ fndfyda foaYmd,k wxYj, iydh ,enqKs' fuu
ch.%yKhg jvd iqúfYaIS jqfha 1970 § Tyq md¾,sfïka;= foaYmd,khg msúis ;eka mgka <eÈhdjla
±lajq foaYmd,k mlaIh jk Y%S,ksmfhau wNHka;rfhka t,a, jq úreoaOjd§lïj,g ms<s;=re
§ug Tyqg isÿ jq ksidh' Y%S,ksmfhka u Tyqg tÈßjdÈlï t,a, jqfha mlaIfha kdhl;ajh
i|yd tf;la ;snq mjq,a md,kh thska .s<sfya hehs we;s jq ìh ksidh'
Tyqf.a m%;sm;a;s m%ldYh jk uyskao Ñka;kfha wkqu; l< nyq;rhlf.a ckaofhka ;shqKqj"iduldój"ksoyia
yd idOdrK f,i meje;ajqKq ue;sjrKfhka 2005 fkdjeïn¾ 19 jeksod Tyq Y%S ,xld
m%cd;dka;s%l iudjd§ ckrcfha 5 jeks úOdhl ckdêm;sjrhd f,i f;aß m;a úh'
mlaIhg Tyq l< lemùï ie,ls,a,g .ksñka yd ch merÿu foflysÈu mlaIhg ±la jq <eÈhdj
ksidfjka Tyqf.a mshdo mqfrda.dñlfhl= jq Y%S ,ksmfha iNdm;sjrhd f,i 2006 cqks 29
jeksod Tyq f;aß m;aúh'
ckdêm;s Oqrh
uyskao rdcmlaI ckdêm;s Oqrh ysñlr .;af;a úYd, jYfhka ck;dj flakao% fldg .;a
uyskao Ñka;kfha ie,iqï lrk ,o mq¿,a mrdihl úysÿKq m%;sm;a;shla u;h' tu.ska ;%ia;jdoh
mrdch lsÍug m%cd;ka;%jdoh j¾Okh lsÍug" fnÿïjd§ ;%ia;jd§ka úiska l=ms; lrjk ,¥j
È.= l,la ;siafia mj;sk ckjd¾.sl w¾nqohg idlÉcduh úi÷ula §ug fmdfrdkaÿ ù ;sìKs'
tfukau"wd¾Ól yd iudc .eg¨j,g iudc m%cd;ka;%jdÈ t<Uqï bÈßm;a lsÍug" ksoyia
wOHdmkh yd fkdñf,a fi!LH myiqlï jeks iudc iqNidOk m%;sm;a;s fkdlvjd bÈßhg f.k
hdug " rdcH wxYh fm!oa.,SlrKhg ;s; ;eîug" úYd, jYfhka há;, myiqlï ixj¾Okhg"
wd¾:slfha .%dóh wxYh Yla;su;a lsÍug" mßirh iq/lSug yd i;=kag udkqIslj ie,lSu
jeks iïm%odhsl idrO¾u kÕd isgqùug o uyskao Ñka;kfhka m%;s{d § ;sìKs'
uyskao ckdêm;s Oqrhg m;aù hka;ï i;s folla f.fjk úg fou< B<ula i|yd jq fnÿïjd§
úuqla;s fldáyq ^LTTE& wdrlaIl yuqodjg yd idudkH
jeishkag m%ydr t,a, l< fyhska Tyq ckdêm;s Oqrhg m;a jq ;eka mgka f.ù .sh m<uq
udi my ±ä w¾nqoldÍ ld, iSudjla úh' uyskao t,aáàB .eg¨jg idlÉcduh úi÷ula fiùug
wiSre W;aidyhla .;af;ah' 2005 foieïn¾ uq, Nd.fha isg 2006 wfm%a,a ueo jk f;la
t,aààB .eg¨jg ie,lsh hq;= bjiSulska hq;=j Tyq ls%hd lf<ah' yhiShlg wdikak
m%udKhla >d;kh lrñka t,aààBh úiska lrk ,o l=ms; lrjkiq¨ m%pKav;ajh yuqfõ
uyskaof.a fuu bjiSu cd;Hka;rfha w.h lsÍug o ,laúh' 2006 wfm%a,a hqo yuqod wK fok
ks,Odß >d;kh lsÍug urdf.k uefrk fndaïnldßhla fhdojñka t,aààBh úiska ork ,o
wid¾:l jEhñka miqj t,aààB ia:dkhkag iSñ; m%ydr t,a, lsÍug uyskao bv ÿkafkah'
2003 wfm%a,a idlÉcduh úi÷ula fidhñka t,aààBh tal md¾Yaúlj bj;a jqK idlÉcd kej;
wdrïN lsÍfuka uyskao iduhhg yd idlÉcduh úi÷ulg ;snq lemùu fmkakqï l< o iduh i|yd
jq Tyqf.a tu mshjrhkag t,aààBh ksis m%;spdr fkd±laùh'
iduhg udj;
2006 ueo Nd.fha§ úYd, udkqISh w¾nqohlg uÕ mdoñka ish¨ ckj¾.j,g wh;a 50"000 lg
wdikak ck;djf.a mdkSh" ldIsld¾ñl yd Ôjk wjYH;d i|yd jq c,h lmd yßñka kef.kysr
udú,a wdre fidfrdjqj t,aààBh jid ouoa§ ck;dj fjkqfjka fl,ska isg .ekSug wêIaGdk
lr .ekSug ckm;s rdcmlaI mels¨fKA ke;' udú,a wdre fidrjqj kej; újD; lsÍug Tyq
wdrlaIl yuqod fhoùh' t;eka mgka uQ;+¾ yd idïmq¾ jeks kef.kysr fjk;a m%foaY
t,aààBfhka uqojd .ekSu" ;%sl=Kdu, jrdfha wdrlaIdj ;r lsÍu yd wjidkfha 2007 cq,s
ui uq¿ kef.kysr m<d;u t,aààBfhka uqojd .ekSu olajd wdrlaIl yuqodfjda bÈßhg .shy'
kef.kysr m<d; ;%ia;jdofhka uqojd f.k jirla we;=<; m%dfoaYSh iNd ue;sjrK mj;ajñka
tu l,dmfha m%cd;%ka;%jdoh iy;sl lsÍug uyskao rdcmlaI blauka mshjr .;af;ah' ysgmq
<ud fid,aodÿfjl= jq isjfki;=frhs pkaøldka;ka tu ue;sjrKfha§ m<df;a uy weu;s f,i
f;aÍ m;aùu iqúfYaIS isÿùuls' t,aààBfhka leã .sh lKavdhul ysgmq kdhlfhl= jk —lreKd
wïudka˜a hk wdrEV kdufhka ye¢kajq úkhd.uq¾;s uqr,sorka cd;sl taldnoaO;dj yd
ixys|shdj ms<sn| weu;sjrhd f,i Èjqreï §u uyskaof.a m%cd;%ka;%jd§ l%shdj,sh ;j
ÿrg;a jeä ÈhqKq lrjqjls'
l,dmfha há;, myiqlï ixj¾Okhg yd wdfhdack wjia:d ks¾udKh lsÍug kef.kysr wd¾Ól
ixj¾Okh i|yd úYd, uq, msreula jk —kef.kysr kfjdaoh˜ jevigyk o ckm;s wdrïN lf<ah'
f,dalfha iduh ;r lsÍug ±lajq úYsIag odhl;ajh fjkqfjka ckdêm;s rdcmlaIg reishdkq
iuqydKavqfõ ck;d ñ;%;aj iriúfhka 2010 fmnrjdßfha tys 50 jeks ixj;air ieurefï §
f.!rj wdpd¾h Wmdêhla msrskeñKs'
W;=r ksoyia lr .ekSu
udú,a wdre kej; w;am;a lr .ekSug wdrlaIl yuqod iu;aùu t,aààB .%yKfhka Èjhsfka
W;=ro ksoyia lr .ekSug úYd, udkQISh hqo fufyhqula Èh;a lsÍu i|yd uÕ mE§h' ;%ia;%jdoh
rfgka w;=.d oeóug yd ck;dj ìfhka" ielfhka uqojd .ekSug wfmalaId l< ckm;s
rdcmlaIf.a kdhl;ajh hgf;a ffO¾hu;a jq wdrlaIl yuqodfõ jD;a;Suh olaIlu iu.ska
ikakoaO fiajdj, ixLHd jeä lrñka Ng lKavdhïj,g m%udKj;a wdhqO iemhSu;a iu. Y%S ,xld
ikakoaO yuqod t,aààBhg tfrys fufyhqï È.gu lrf.k .shy' ckm;sf.a m%n, kdhl;ajfhka
by< Ñ;a; ffO¾hh Wmojd .;a yuqodj È.ska È.gu t,aààBh mrdchg m;a lf<ah' 2008
iema;eïn¾ isg wdrlaIl yuqod bÈßhgu hñka W;=f¾ t,aààB n<fldgq jq mqkÍka"
ls,sfkdÉÑ" w,suxlv yd uq,;sõ ys n<fldgq úkdY lrñka wjidkfha 2009 uehs 19 jeksod
t,aààBh iyuq,skau mrdchg m;a lf<ah'
igfka wjidk wÈhrhkaysÈ hï úfoia Wmldr iys;j m<d hkakg wfmalaIdfjka isá t,aààB
kdhlhska wdrlaId lr .ekSug oyia .Kka fou< isú,a ck;dj ñksia m<syla f,i r|jd .ksñka
yd wk;=rej Tjqka m%dK wemlrejka f,i ;nd .ksñka t,aáàBh tys l%Er;ajh fudkjg
fmkakqï lf<ah' t,aààB h mrdch lsßfuys ,d ckm;s rdcmlaIf.a id¾:l kdhl;ajhg m%Odk
fya;=j f,i foaYmd,k úYaf,aIlhska olajkafka Y%S ,xldfõ m%Odk m%cd;ka;%jd§
foaYmd,k mlaI fol jk Y%S ,xld ksoyia mlaIh iy tlai;a cd;sl mlaIh w;r jq
úreoaOjd§lï yd kslrefKa l<y lr .ekSïj,g ;s; ;eîug;a" ;%ia;jdoh mrdch lsÍug yd
m%cd;ka;%jdoh kej; ia:dmkh lsÍfï wNsm%dhhg rfÜ m%cd;dka;%sl foaYmd,k n,fõ. tlg
fm< .eiaùug;a Tyq ;=< ;snq yelsshdjh' wdrlaIl f,alï f.daGdNh rdcmlaI" hqo yuqod
m%OdkS ckrd,a ir;a f*dkafiald iy wfkla fiajd m%OdkSka iu. tlaj t,aààBh mrdch l<
fkdyels igkaldó n,fõ.hla f,i olajd ;sîu fndre mqridrula muKla nj lshd§u t,aààB
mrdch lsÍug ckm;s rdcmlaI ;=< ;snq yelshdfõ ;j;a uQ,sl lreKla njo hqo yd
foaYmd,l úYaf,aIlhskaf.a u;hhs' t,aààBh yd tys ;%ia;jdoh id¾:l f,i mrdch lsÍu
i|yd jvd jeo.;a idOlhla jqfha igfka wjidk wÈhf¾§ igka úrduhlg t<fUk f,i ngysr
n,fõ. yd cd;Hka;r wdh;kj,ska t,a, jq n,mEïj,g tfrysj ckm;s rdcmlaI iDcqj lghq;=
lsÍuh' fuu n,mEï Y%S ,xldfõ iaffjÍNdjhg ueÈy;a fjñka flfrk n,mEï f,i i,lñka
ckm;s rdcmlaI tajd m%;slafIam l< w;r ráka msgqjy,a ù isák t,aààB idudðlhska tu
rgj, isáñka iydh olajk ,ÿj ngysr n,mEïj,ska t,a, lrk ,o wd¾:Sl yd wfkl=;a ;¾ck
j,ska Tyq ie¨fKa ke;' t,aààB ;%ia;jdoh mrdch lsÍug Tyq ÿka kdhl;ajh yd ish¨
mqrjeishka i|yd jHjia:dms; whs;sjdislï iy;sl lrñka Y%S ,xldfõ talSh ;;ajh
m%;sIaGdmkh lsÍu fjkqfjka 2009 § fld<U úYaj úoHd,h Tyqg kS;s wpd¾h Wmdêh msßkeóh'
;%ia;jdoh mrdch lsÍfuka wk;=rej W;=f¾ m%cd;ka;%jdoh m%;sIAGdmkh lsÍug ckm;s
rdcmlaI ±kgu;a mshjr f.k ;sfí' ;%ia;jdoh ch.%yKh lsÍfuka b;d iq¿ lf,lg miq hdmkh
uy k.r iNdfõ iy jõkshd k.r iNdfõ ue;sjrK meje;aúK'
kej; mÈxÑ lsßï yd mqkre;a:dmkh i|yd Èk 180l jevigykla hgf;a W;=f¾ wNHka;r jYfhka
wj;eka jq fou< isú,a ck;dj 300"000 lg wdikak m%udKhlaa kej; mÈxÑ lrùfï wiSre
ld¾hh ckm;s rdcmlaI ienEjla njg m;a lf<ah' Tyqf.a fuu jEhug rcfhka úYd, úhoula ±reKQ
w;r t,aààBfha jOysxid úiska rcfha iyk uOHia:dk fj; n,fhka muqKqjkq ,enq fuu fou<
ck;dj kej; mÈxÑ lrùu i|yd ie,lsh hq;= cd;Hka;r iyfhda.hla o ,efnñka mj;S' ysgmq
t,aààB idudðlhska" úfYAIfhkau t,aààBh úiska n|jd .kakd ,o <ud fid,aodÿjka
mqkre;a:dmkh lsÍug Tyq uy;a mßY%uhla ±Íh' ta i|yd m%uqL;ajh §u u.ska fï jk úg;a
fndfydaa <ud fid,aodÿjka Tjqkaf.a foudmshka iuÕ kej; tla fjñka isák w;r fndfyda
<uqka W;=f¾ k.rj, fukau fld<U Èia;%slalfha o mdi,aj, l%uj;a wOHdmkhlg we;=¿ ù
isá;s'
W;=re jika;h W;=f¾ ixj¾Okh läkï lsÍu;a" rfÜ wNsjDoaêhg fou< fldgialrejka tlalr .ekSu;a
i|yd jq ckm;s rdcmlaIf.a iqúfYaIS jEhuls'
W;=re yd kef.kysr ck;dj uqyqK foñka isák .eg¨j,g foaYmd,k úi÷ula ,nd oSu i|yd
fukau ish¨ ck fldgia i|yd ksoyi iy m%cd;ka;%jdoh jHjia:dms; m%;s{djlska iy;sl
lsÍu wruqKq lr.;a foaYmd,kuh jYfhka ish,a,kau iïnkaO jq wfmau úi÷ula f.k taug
ckm;s rdcmlaI ;=< m%n, lemùula we;'
foaYmd,k úi÷u
ckm;s rdcmlaI rfÜ n,h fn§fï w¾nqohg idlÉcduh foaYmd,k úi÷ula f.k tau i|yd lemù
isák w;r n,h fn§fï l%u iy rfÜ wjYH jHjia:duh m%;sixialrK ms<sn| fmdÿ úi÷ï
iemhSug úYd, m%;sm;a;s jEhula ;=< isáñka i¾j mdlaIsl lñgqjla m;a lf<ah' t,aààBh
mrdch lsÍfuka iq¿ lf,lg miqj W;=f¾ läkï ixj¾Okh yd rfÜ ixys¢hdj ms<sn|
talu;sl;ajhlg t<öug md¾,sfïka;=j ;=< yd bka msg; foaYmd,k mlaI ksfhdackh lrñka
i¾j mdlaIsl lñgqjla le|ùh' tu lñgqfõ idlÉcdj,g iyNd.S jk f,i flreKq fmr b,a,Sï
m%;slafIam l< t,aààBfha ksfhdackhla f,i ie,l=Kq fou< cd;sl ikaOdkh ckm;sf.a fuu
uq, msreug Okd;aul m%;spdr ±laùh' Tyq ±ka YS% ,xldfõ ckjd¾.sl .eg,qj,g
foaYmd,ksl úi÷ula ilid .ekSug md¾,sfïka;= f;areï ldrl iNdjla ia:dmkh lsÍu i|yd
l%shd lrñka isák w;r fï jEhu i|yd ish¨ fou< foaYmd,k mlaIj, iyfhda.h n,dfmdfrd;a;=fjka
isà'
ixys¢hdj
m%cd;ka;%jdoh yd nyqúO;djg Tyqf.a lemùuo oYl ;=klg jeä ld,hla ;siafia mej;=Kq
w¾nqohlg miqj rfÜ ish¨ cd;ska w;r ixys¢hdj we;s lsÍfï wjYH;djh ms<sn| Tyq ;=< ;snq
wjfndaOh iu.ska ckm;s rdcmlaI 2010 uehs ui —W.;a mdvï yd m%;sikaOdk fldñiu˜ ^LLRC&
msysgqùh' ta t,aààBh iu. l,ska ;snq igka úrduh wiu;a ùug n,mE fya;+ka wOHhkh
lsÍug" t,aààB ;%ia;jdoh yd thg tfrys igk mej;s ld,h ;=< ck;dj uqyqK ÿka ienE
mSvdjka y÷kd .ekSug yd iu.shg fya;= jk wêlrK l%uhla u; mokï fjñka ish¨ cd;Ska
w;r ixys¢hdj fidhd hdugh'
ixj¾Okh
ckm;s uyskao rfÜ há;, myiqlï ixj¾Okh i|yd úYd, jHdmD;Ska lsysmhlau wdrïN lf<ah'
yïnkaf;dg kj jrdhla yd cd;Hka;r .=jkaf;dgqm<la bÈlsÍu yd fjk;a ia:dkj, ;j;a
jrdhka y;rla bÈ lsßug" rfá m%Odk k.r hd lrñka wju jYfhka w¨;a wêfõ.s ud¾. y;rla
bÈlsÍu" jhU m<df;a fkdfrdÉfpdaf,ys .,a wÕ=re ;dm n,d.drhla bÈlsÍu" niakdysr m<df;ys
.ïmy Èia;%slalfha fl<jrmsáfhys nyq bkaOk ;dm n,d.drhla bÈlsÍu yd uOHu l÷lrfha
by< fld;auf,ys c, úÿ,s n,d.drhla bÈlSßu tu jHdmD;s w;ßka iuyrls' jeú,slrejka Èß
.kajñka yd Tjqkaf.a ksIamdokj,g w¨;a fjf<|m<j,a fidhñka .%dóh wd¾Ólh Yla;su;a
lsÍug rch úYd, wjOdkhla fhduq lrñka isà' rdcmlaIf.a ckdêm;s Oqrfha wd¾Ól
m%;sm;a;s hgf;a l=vd yd uOHu mßudKfha jHdmdr ixj¾Okhg o jeo.;a ia:dkhla ysñ ù
we;'
G – 15
2012 Y%S ,xldfõ § 15 jeks iuq¿j meje;aùug kshñ; G 15 ys j;auka iNdm;sjrhd ckm;s
rdcmlaIh' tu iNdm;s;ajh jir foll ld, iSudjla i|ydh' G
15 rgj, idudðlhska f,dal ck.ykfhka 1$3 la ksfhdackh lrk w;r f,dj úYd,;u wd¾Ól
n,j;=ka lsysmfofkl=f.kau th iukaú; fõ ' we,aÔßhdj" wdckaákdj" n%iS,h" Ñ,s rdcHh"
Bðma;=j" bkaÈhdj" bkaÿksishdj" brdkh" ceuhsldj" flkahdj" uef,aishdj" fulaisfldaj"
khsðßhdj" fifk.,a" Y%S ,xldj" jeksishq,dj yd isïndífõ hk rgj,a 17 fuys
idudðl;ajh orhs'
idla
ol=Kq wdishdkq iyfhda.s;dj i|yd m%n, lemùula iys; kdhlfhl= jk ckm;s rdcmlaI 2008
wf.daia;= fld<U§ meje;ajqKq 15 jeks ol=Kq wdishdkq l,dmSh iyfhda.S;d ix.ufha^
idla & iNdm;s f,i f;aß m;ajqfha tf;la bkaÈhdj ±re iNdm;s;ajh Tyqg mejÍu;a iu.h'
Tyqf.ka miq 16 jeks idla iuq¿fõ iNdm;s;ajh ysñjqfKa N+;dkfha w.ue;s ð.añ ;skaf,agh'
f;dr;=re ;dlaIKh i|yd mshjr
ckm;s uyskao rdcmlaI mß.Kl idlaIr;dj yd f;dr;=re ;dlaIKh .%dóh wxYhg f.k hdug;a"
rfÜ f;dr;=re ;dlaIK ±kqu yd yelshdj úYd, jYfhka by< kexùug;a" tys Ndú;h rdcH
md,khg f.k taug;a w¨;a jevigykla wdrïN lf<ah' .%dóh f;dr;=re ;dlaIK wxYfha
flakaøia:dkhla jk keKi, ckm;s rdcmlaI w.ue;sj isá iufha Tyq ;=< ;snq ixl,amhls'
wo jk úg .%dóh yd w¾O kd.ßl m%foaYj, keKi, uOHia:dk 600 la msysgqjd ;sfí'
2005 rdcmlaI ckm;sOQrhg f;aÍ m;a jq ;eka isg jir y;rla olajd ld,h ;=< f;dr;=re ;dlaIK
idlaIr;dj 25%lg wdikak m%udKhla olajd by< .sfhah' 2005 foieïn¾ isg YS>% j¾Okhla
fmkajñka ia:djr yd cx.u ÿrl:k ixLHdj by< .sfha rg ;=< úÿ,s ikafoaY myiqlï mq¿,a
ùu;a iu.h' fï jk úg rg ;=< cx.u yd ia:djr ÿrl:k Ndú;h 50% la o blaujñka ;sfí'
uyskao Ñka;khg wkqj hñka iudc wjldYh ;=< ÿïfld< iy uoHidr i|yd jq wíneysh u¾okh
lsÍug;a" u;aøjH md,kh j<lajd,Sug;a rdcmlaI md,kfhka —u;g ;s;˜ m%;sm;a;sh y÷kajd
§ ;sfí'
udkqIsl m%;sm;a;s
udkqIsh m%;sm;a;sfha úYd, uq,msreula f,i ì%;dkH wêrdcHjdoS kS;sh hgf;a isÿl<
c,NS;sldj u¾okhg iqkLhska ueÍu keje;aùug Tyq wK l< w;r ta fjkqjg f,dal fi!LH
ixúOdkh úiska ms<s.;a kùk udkqIsh yd úoHd;aul f,i c, NS;sldj u¾okh lsÍfï l%u
y÷kajd ÿkafkah'
i;aj ysxidj je<elaùu i|yd jq w¨;a kS;shla o fï jk úg;a ie,iqï fldg ;sfí' rg lsß
ksIamdokfhka iajhxfmdaIKh lsÍfï wruqKska rg ;=< i;aj md,kh jeä ÈhqKq lsÍfï
jevigykla o rch ls%hdjg kxjd ;sfí'
úfoaY m%;sm;a;sh
fkdne¢ m%;sm;A;sh iuÕska ixj¾Okh yd wNsjDoaêh i|yd jq tlai;a cd;Skaf.a uq,
msÍïj,g m%n, iyfhda.hla olajñka ish¨ rgj,a iuÕ ñ;% in|;d mj;ajdf.k hñka YS% ,xldfõ
yd iEu ;ek ;%ia;jdohg tfrysj igka lsÍug cd;Hka;r iyfhda.h fidhñka ckdêm;s
rdcmlaI m%dfhda.sl úfoia m%;sm;a;shla wkq.ukh lrñka isà'
wd¾Ól m%;sm;a;sh
uqo,a wud;Hjrhd f,i ckm;s rdcmlaI bosrsm;a l< whjeh y; md¾,sfïka;=fõ nyq;r
leue;af;ka iïu; jq w;r fjk;a fndfyda mlaAI o úmlaIh o thg ckaoh ÿkay' Tyqf.a l<ukdldß;ajh
hgf;a YS% ,xldfõ wd¾Ólh 2007 yd 2008 jirj, 6% l j¾Okhla fmkakqï lf<a ;%ia;jdoh
fya;=fjka rfÜ úYd, fldgilg wdfhdack yd wd¾Ól l%shdldrAs;ajh jid oud ;snq ld,hla
;=<h' j;auka f,dal wd¾Ól w¾nqofhka mek k.sk ,o ÿIalr;d w;r;=r jqjo W;=f¾ yd
kef.kysr w¨;a wd¾Ól l%shdldrlïj,g wkqj Y%S ,xldfõ wd¾Ól j¾Okh 2012 ;=< 7% isg 8%
olajd j¾Okh ùug wfmalaIs;h' f,dalh uqyqK mdñka isák úYd, wd¾Ól w¾nqohla iu. ,xldj
{dkdkaú;j wd¾Ólh l<ukdlrKh lssÍu ksid th uOH wdodhï rgl ;;ajhg kexùug 2010 ckjdß
cd;Hka;r uQ,H wruqo, tlÕ úh'
mjqf,a f;dr;=re
ckm;s uyskao rdcmlaIf.a ìß| Ysrka;s rdcmlaI rdcH wxYfhaa ldka;d fiajd jHdmdrh jk
fiajd jks;d jHdmdrfha m%Odk;ajh Wiq,k" ldka;d yd <ud whs;sjdislï ms<sn| b;d
Wkkaÿjla olajk tfukau uyskao Ñka;kfha udkqIsh fufyhqï by< kxjk b;d olaI iudc
fiaúldjls' ;%ia;jdoh ksid W;=f¾ wNHka;ßl jYfhka wj;eka jq ldka;djkag yd <uqkag
Wmldr lsÍug weh jeo.;a mshjr f.k we;' weh úiska fufyhefjk —isß,sh iúh˜ ixúOdkh
hgf;a wNHka;r wj;ekajqjkag msiq wdydr yd w;HjYH fT!IO iemhSug weh úfYaI mshjr
.;a w;r wNHka;r wj;eka ldka;djkag kej; mÈxÑ l< miq jvd fyd| Ôúldjkaj, ksr;ùug
jD;a;Sh yd fjk;a mqyqKqj ,nd §ug weh l%shd l<dh'
Tjqkag mq;a;= ;sfofkla isá;s' jeä uy,a mq;= jk kdu,a yïnkaf;dg Èia;%slalfhka
jeäu ckao ,nd f.k 2010 uy ue;sjrKfhka md¾,sfïka;=jg f;aÍ m;a úh' jhi wjqreÿ 24
la jq Tyq md¾,sfïka;=fõ <dnd,;u uka;%Sjrhdh' kS;s jD;a;sfhka ;u mshdf.a wämdf¾
hñka Tyq 2011 foieïn¾ 15 jeksod kS;s{jrfhl= f,i fY%AIaGdêlrKfha Èjqreï ÿkafkah'
Tyq úfYaIfhkau ;reK mrmqr ixj¾Ok ls%hdj,shg odhl lr .kakd lghq;=j, kshef,ñka
isáhs' .%dóh wd¾Ólh n, .ekaùu i|yd jq —;dreKHhg fygla˜ ixúOdkfha m%Odk ixúOdhlhd
kdu,ah'
fojeks mq;= jk fhdaIs; tlai;a rdcOdksfha vd¾Üujq;ays ;u mqyqKq lghq;= iïmq¾K
lsÍfuka wk;=rej YS% ,xld kdjql yuqodfõ Wm ¨;skkajrfhl= f,i fiajh lrhs' Tyq YS% ,xld
kdjql yuqodfõ r.aì lKavdhfï o YS% ,xld cd;sl r.aì lKavdhfï o kdhlhdh'
f;jeks mq;= jk frdays; tlai;a rdcOdksfha ijq;ayeïmagka iriúfha ..k bxðfkare yd
wcGdldY úoHdj ms<sn| Wiia wOHdmkfha kshef,ñka isáhs' Tyq fld<U m%Odk fmf<a r.aì
iudchla jk jir 97l b;sydihla we;s YS% ,xldfõ merKs;u r.aì iudch jk yeõf,dla r.aì
iudch i|yd o l%Svd lrhs'
ckm;s rdcmlaI o lS%vdjg we;s ±ä Wkkaÿjla olajkafkls' óg¾ 400x4 ßf,a Èùfï biõfjys
úfYaI iu¾:lï olajñka Tyq ;u mdif,a u,, l%Svdfjys §ùfï biõj,g iyNd.S úh' rdcldÍj,
;onohla fyda wdrlaIl fya;+ka fkdue;s kï Tyqf.a mq;=ka l%Svd lrk r.aì ;r. keröug
Tyq ksrka;rfhka iyNd.S úh' tfukau Tyq fld<U yd kqjr wka;¾ iudc r.aì ;r. keröug
ks;r iyNd.S jkafkls' l%slÜ yd r.aì hk l%svd foflau f,da,shl= jk ckm;s uyskao Y%S
,xldfõ ls%lÜ lKavdhu o wka;¾ iudc r.aìs o id¾:l;ajhka ms<sn| Wkkaÿjla olajñka
Y%S ,xldfõ l%Svl l%Säldjkag úYd, f,i Èß fokafkls'
fudjqka ish,af,dau olaI lS%vlhka jk w;r .,alsiai Ydka; f;dauia úoHd,fha r.aì
lKavdhu ksfhdackh l<y' jeäuy,a mq;= kdu,a ld,agka r.aì fijkays kshdul n,fõ.h jk
w;r úfoia l%Svlhskaf.a iyNd.S;ajh iys;j Franchise
wdlD;sh hgf;a w¨;a ;r.dj,shla bÈßm;a l< w;r th ,xldj ;=< r.aì mq¿,a krUkakka iys;
l%Svdjla njg m;a lf<ah'
|